Ana sayfa Gündem

Hayvanlara Zulmün Kısa Tarihi ve Gelişmeler

106
0
PAYLAŞ

Hayvanlara Zulmün Kısa Tarihi

Hayvanların, insanlar tarafından araştırma için eziyete uğramalarına tarihte ilk olarak, Hipokrat(MÖ.460-MÖ.370) tarafından yazıldığı düşünülen Corpus Hippocraticum(Hipokrat’ın Toplu Eserleri) adlı kitapta rastlıyoruz. Daha sonrasında, Galen(MS.129-216)’in çalışmaları uzun yıllar ses getiriyor. Galen’in ardından, Hristiyanlığın yaygınlaşması ve uygulamalı bilimleri yasaklaması ile birlikte 15. Yy’ a kadar bu alanda çalışamalar yapılmış olsa dahi elimizde çok fazla veri bulunmuyor.

Rönesans hareketinden sonra tekrar gündeme gelen hayvan deneyleri, Descartes’ in hayvanların ruha sahip olmadığı dolayısı ile sadece birer bedenden ibaret oldukları görüşü, diri kesim denilen çeşitli deneyler yapmasına ve bu deneyler sırasında hayvanların acı içerisindeki çığlıklarının kilise orgundan çıkan bir sesten daha fazla anlam taşımadığını dile getirmesine zemin hazırladı. Kartezyen felsefenin etkileri devam ederken, 17. Yy Kıta Avrupa’sında hayvan deneyleri de yaygınlaşmaya devam etmiş ve artan hayvan deneylerine karşı düşüncelerin gelişimini de beraberinde getirmiştir.

İnsanların, hayvanlar ile daha yakın temasta bulunmaya başlamaları, evde besledikleri hayvanlarda gördükleri sosyal beceriler ve onların da acı çektikleri gerçeği ile yüzleşmeleri, hayvan hakları hareketlerinin de örgütlenme sürecini beraberinde getirdi.

‘’Yetişkin bir at ya da köpek, ussal kapasitesi ve iletişim yetileri bakımından, bir günlük, bir haftalık, hatta bir aylık bir bebekle kıyaslanamayacak kadar gelişmiştir. Kaldı ki öyle olmadığını farz edelim, bunun ne önemi olurdu? Asıl soru, ‘akıl yürütebiliyorlar mı’ ya da ‘konuşabiliyorlar mı’ değil, “acı çekebiliyorlar mı’ sorusudur. ‘’

– Jeremy Bentham/ Ahlak ve Yasamanın İlkelerine Giriş

Bu süreçte, yazdığı kitap ile bir dönüm noktası teşkil eden İngiliz hukukçu ve filozof, Jeremy Bentham’ dan da kısaca bahsetmek gerekiyor. 1789 yılında yazmış olduğu ‘Ahlak ve Yasamanın İlkelerine Giriş’ adlı kitabında hayvanların da acıyı hissedebilen canlılar olduğunu  belirten Bentham, günümüzde, ‘insanca muamele’ kavramını ortaya atan kişi olarak anılsa da, döneminde hayvanların acıyı hisseden canlılar olduğunu  dile getirmesi sebebiyle, tarihsel açıdan hayvan özgürlüğü mücadelesi için adından bahsedilmesini gerekli kılıyor.

1875 yılına gelindiğinde, İngiltere’ de, deneylerde canlı hayvan kullanımına karşı örgüt olan, National Anti-Vivisection Society kurulmuştur. Takip eden sene ise ilk etik yasa olan ‘’Hayvanlara insancıl davranma’ yasası çıkartılmıştır. İngiltere’ de başlayan hareketler, Fransa’ya ve oradan tüm Avrupa ve Amerika’ ya sıçramıştır.

15 Ekim 1978, Paris’teki UNESCO Merkezinde, Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi ilan edilmiştir.

2013 yılında Avrupa Birliği, kozmetik sektöründe hayvan deneylerini yasaklamıştır. Burada unutmamak gereken unsur, bazı çok uluslu firmaların, yeni içeriklerini geliştirmek için Avrupa dışındaki ülkelerde hayvan deneylerine başvuruyor ve ürünlerini Avrupa dışında satışa sunuyor olmalarıdır.  Ayrıca bu yasa YENİ ürünler ve içerikleri için geçerli olup, hali hazırda piyasada satılmakta olan ürünleri kapsamamaktadır.

Türkiye’ de tarihsel gelişim

6 Mart 1924’de İstanbul’da, Mustafa Kemal Atatürk’ ün direktifleri ile kurulan Türkiye Hayvanları Koruma Derneği, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk gönüllü kuruluşları arasında yer almaktadır.

Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin AYGÜN(1895-1981), dünyada ilk kök hücre çalışmalarını başlatan bilim adamı olarak anılmaktadır. Doku kültürleri yetiştirmek ve  kültürler üzerinde virüsleri üretmek üzerine yaptığı çalışmalar sonucu 7 ayrı virüsü doku kültüründe üretmeyi başarmıştır.

Ürettiği doku kültürlerinin, hem maliyet, hem de güvenilirlik açısından deney hayvanları yerine kullanılabilmesi, Onu, “Europaischen Unuion gegen den Missbrauch der Tim” (Hayvanlara Kötü Uygulamaya Karşı Avrupa Birliği) ve “Internationalen Vereinigung gegen qualvoUe Tierversuche” (İşkence Veren Hayvan Deneylerine Karşı Olanlar Enternasyonal Derneği) ile tanıştırmış, bu birliktelik sonucu, Aygün, Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde konferanslar vermiştir.

Prof. Dr. Ferruh Dinçer tarafından kaleme alınan, ‘’Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün’ ün Hayatı ve Bilimsel Çalışmaları’’ adlı makalede: ‘’Aygün, hayvansal hücrelerin hayvan organizması için, insan hücrelerinin insan organizması için uygun olacağından giderek, genç, olgunlaşmamış homojen insan hücrelerinin umulmaz bir sağıtsal güce sahip oldukları sonucuna ulaştı.’’ olarak bildirilmiştir.

Tarihe damga vuran bir diğer isim ise, 1980lerde, Türkiye’deki ilk “Hayvanları Koruma Kanunu” için çalışmalar yapan, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Ana bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmet Sungurbey’dir.

TBMM’nin ilk yasal adımı ise, Avrupa Birliği’ne geçiş sürecinde, 1999 senesinde Strazburd’da imzalanan, uluslararası ‘’ “Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi’’nin, 2003 yılında imzalanması oluyor. 24 Haziran 2004 tarihinde, ‘’Hayvanları Koruma Kanunu’’ yürürlüğe giriyor.

2013 yılında, Avrupa Birliğinde, Kozmetik ürünlerin hayvanlar üzerinde test edilmesi, bileşenlerinin aynı kapsama alınması, piyasaya arzı ve ithalatının yasaklanmasının ardından, Türkiye’de de aynı yasanın yürürlüğe girmesi için Vegan ve Vejetaryenler Derneği Türkiye tarafından toplanan 19.878 imza, TBMM Çevre Komisyonu’na sunulmuştu. 15.07.2015 tarihi itibariyle Resmi Gazete’de yayınlanan Kozmetik Ürünlerde hayvanlar üzerinde test yapılması yasağı 15 Ocak 2016 tarihi itibariyle resmen yürürlüğe girmiştir.

Her geçen gün dehşetin ve vahşetin artarak hüküm sürdüğü günümüzde, vicdanının sesine kulak veren insanların da sayısında artış olduğu bir gerçek. Daha iyi yarınlar için, ertelemeden, başkasından beklemeden, bugün elimizi vicdanımıza götürüp çalışmaya başlamalıyız. Kolektif bir bilinci oluşturacak bireyler yine bizleriz.

Ve işe vegan olarak başlamalıyız!

Aslı Aydoğdu

Kaynaklar:

  1. Dinçer, F., ‘’Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün’ ün Hayatı ve Bilimsel Çalışmaları’’ A.O. Vet. Fak. Derg. Fac. Vet. Med., Vııi\’. A”kara 29, (i-2): 256-276, ı982.
  2. http://tvd.org.tr/2016/02/kozmetikte-hayvan-deneyi-yasagi-resmen-basladi/
  3. http://vivisectioninformation.com/indexe824.html?p=1_8

 

PAYLAŞ

Siz ne düşünüyorsunuz?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.