Ana sayfa Öğren

Keten tohumu

643
0
PAYLAŞ

İnsanlık tarihi kadar eski bir tohum

30-100 cm boyunda, mavi çiçekli ve tek yıllık bir bitkiden gelen ve Latince’de ‘çok kullanışlı’ anlamına gelen keten tohumu neredeyse Taş Devri’nden beri kullanılan tohumlardan biridir. Bir çok arkeolojik kaynak keten tohumu tarımının Mezopotamya da 7 bin yıl önce yapıldığını ve Mısır’da mezar odalarında yiyecek olarak keten tohumu konulduğunu kanıtlıyor. Roma İmparatorluğunun çöküşü sonrası yaygınlığını azaltmış ve 1990’lara kadar neredeyse kullanılmayan bir besin olmuş. Ancak arkeolojik kanıtlarda M.Ö. 2500 yılına ait bulgularda ilaç yapımında keten tohumunun kullanıldığı saptanmış. Tevrat’ta ise keten tohumu ve çorbası diyet yiyeceği olarak geçiyor.

Keten tohumu kullanımı yaygınlaşıyor

Sağlığa faydalı minik tohumlardan ve tıp dilinde fonksiyonel gıdalar listesinde üst sıralarda yer alan keten tohumu özellikle son yıllarda mutfaklara daha çok girer oldu. Kimileri zayıflama amaçlı kullanıyor olsa da, ama veganlar için olmazsa olmaz sağlıklı bileşenler içeren önemli bir bitkisel kaynak.

Fonksiyonel gıda ne demek?

Tıp dilinde fonksiyonel gıda vücudun temel besin öğlelerini karşılarken hastalıklardan korumaya yarayan ve sağlıklı bir hayata katkı sağlayan gıdalardır. Tabiki de her konuda olduğu gibi bu gıdaların en az el değmişi, yani işlenmemiş doğal halleri ile daha kıymetlidir. Günümüzde genetiği değiştirilmiş ya da besin öğeleri geliştirilmiş besin maddeleri de üretilmekte.

Bitkisel Omega 3 kaynağı

Diğer tohumlar gibi keten tohumu da yağ açısından zengindir. Bir yemek kaşığı keten tohumu, yani yaklaşık 14 gramında 130 kalori bulunuyor. Fakat aynı zamanda 11% oranında lif ve %7 oranında sağlıklı yağlar magnezyum, B vitamini manganez, magnezyum, folik asit,  fosfor, ve B vitamini grubu.

Keten tohumunun en önemli özelliği yağ bileşenlerinin içinde Omega 3  (n-3) yağ asitlerini bulundurması. Keten tohumunun Omega-3/Omega-6 oranı ideal olarak görülmekte; ve bulgulara göre Omega-3 yağ asit oranı Omega-6 yağ asitlerinin yaklaşık 4-5 katı kadar.

Bir yemek kaşığı keten tohumu 1800 mg bitkisel Omega-3 yağ asidi (ALA) içermektedir. Bu miktar bir günlük Omega-3 ihtiyacını karşılayacak kadar bitkisel Omega-3 yani Alfa Linolenik Asit anlamına geliyor.  Vücudumuz Omega 3 yağlarını kendi üretemez ve dışarıdan besinlerle alması gerekir.

Yağı değil, tohumu

Gıda endütirisinde keten tohumu yağı da kullanılmakta. Detaylı bakıldığında bir yemek kaşığı keten tohumu yağı yaklaşık 14 gramdır ve 8000 mg (8gr) Omega-3 yağ asidi ile 120 kalori içerir. Yani yağında Omega 3 daha fazladır. Fakat keten tohumu yağı ne lif, ne de önemli bir destek olan lignan içermez. Bununla beraber tohuma göre yağında  B6, folik asit, manganez, bakır, magnezyum bulunmaz. İçindeki bitkisel omega 3 ise karaciğerde faydalı omega 3’lere dönüşürken neredeyse yarı yarıya fire veriyor anlamına geliyor. Bu sebeple keten tohumunu, tohumlarıyla ya da öğüterek tüketmenin yağına göre çok daha faydalı olduğu savunuluyor. Yağını ise yemek veya salatalarda alternatif olarak tüketilebilir.

Doğal etkileriyle keten tohumu

Önemli bir Omega 3 kaynağı olmasın yanında keten tohumunun sağlığa çokça yararı bulunuyor. Hatta Alman Dr. Johanna Budwig, 1951’de keten tohumu yağının kansere iyi geldiğini kanıtladığı için Nobel Ödülü kazandı. Dr. Budwig keten tohumu yağı diyeti ve keten tohumu yağının kanser üzerinde önleyici ve iyileştirici etkilerini ilk kez ortaya koyarak 6 kez Nobel Ödülü’nü alan Dr. Budwig, pek çok kanser hastasının bu hastalığı yenmesine yardımcı oldu.

Keten tohumu kanser tedavisi dışında zayıflamaya yardım amaçlı ek gıda olarak oldukça yaygın bir kullanımı bulunuyor. Keten tohumunun kabuğunda suya atıldığında suyu emerek şişmeye başlayan bir madde içeriyor. Bu nedenle keten tohumu tüketildiğinde müshil ilacı etkisi gösterebilmektedir. sebze ve meyvelere göre 80 kat daha fazla lignan içerir. Keten tohumunda flavonoidlerin içeriği 35 ile 71 mg/100 g arasında değişmektedir. Flavonoidler; alerjilere, iltihaba, toksinlere, mikroplara, virüslere, ülserlere karşı savaşır.

Keten tohumunun protein içeriği genetiksel ve çevresel faktörlere bağlı olarak değişebiliyor.  Soğukta gelişme koşulları düşük proteine neden olurken, sıcakta gelişme koşulları ise yüksek protein içeriğine sebep oluyor.

Sağlığa yararları:

  • Mide-bağırsak sorunlarına karşı iyi gelir
  • Bağırsakları yumuşatır, kabızlığa karşı iyi gelir
  • Kemikleri güçlendirir. Özellikle menopoz döneminde yararlıdır
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir
  • Menopoza bağlı şikayetleri hafifletir
  • Kalp-damar hastalıklarından korur
  • Kolesterol, şeker seviyesini dengeler
  • Yüksek tansiyonu düşürür
  • Romatizmal hastalıkları önler
  • Sinir sistemini güçlendirir Hafızayı güçlendirir
  • Konsantrasyon bozukluğuna karşı iyi gelir
  • Yaşlanmaya bağlı dikkat dağınıklığına karşı iyi gelir
  • Haricen kullanılarak yaraların çabuk iyileşmesini sağlar
  • Egzama ve sedef hastalıklarında kullanılır
  • Nasırlarda kompres olarak kullanılır
  • Solunum yolu hastalıklarında olumlu etki yapar
  • Ruhsal bozukluklara karşı iyi gelir
  • Öksürüğü giderir

 Nasıl ve Ne kadar tüketmeli?

Keten tohumunu güneş ışığından uzak bir noktada, folyo içinde veya kapalı bir kapta buzdolabında saklayabilirsiniz. Isı ve ışığa oldukça duyarlı olan tohumu 50 veya 100 er gramlık paketlerde almanız bozulmasını önlemek açısından iyi olacaktır. Ayrıca un haline getirilmiş keten tohumları daha hızlı bozulabildiği için öğütülmeden iri tohumlar halinde almanız ve kendiniz öğütmeniz daha sağlıklı olacaktır. Kaynaklar günde iki kaşıktan fazla kullanılmaması gerektiğini savunuyor.

Sevda Sarp

Kaynaklar:

Basavaraj Madhusudhan ; Nutraceuticals Research Group, Department of Studies and Research in Biochemistry and Food Technology, P.G. Centre, Kuvempu University, Davangere – 577 002, India

Basch E., Bent S., Collins J., Dacey C., Hammerness P., Harrison M., Smith M., Szapary P., Ulbricht C., Vora M., Weissner W. (2007). Flaxseed and fl axseed oil (Linum usitatissimum): A review by the natural standard research collaboration. J Soc Integr Oncol.  5(3): 92-105

Bloedon L. T., Szapary P. O. (2004). Flaxseed and cardiovascular risk. Nutr Rev 62: 18-27

Hall C., Tulbek M. C., Xu Y. (2006). Flaxseed. Adv Food Nut Res 51: 1-97

Prasad, K., 1997. Dietary Flaxseed In Prevention Of Hypercholesterolemic Atherosclerosis. Atherosclerosis, 132, 69-76

Chung, M. W. Y., Lei, B., and Li-Chan, E.C.Y., 2005. Isolation and Structural Characterization Of The Major Protein Fraction From Norman Flaxseed (Linum usitatissimum L.). Food Chemistry, 90, 271-279

PAYLAŞ

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.